Bir ekonomide belli bir dönemde üretilen mal ve hizmetler toplamıdır. toplumun refah derecesini gösteren tatminkar bir ölçüttür.Öncelikle gayrisafi milli üretimi açıklayalım.Gayrisafi milli üretim, ekonominin tüm sektörlerinde (tarım, sanayi, hizmet) bir yılda üretilen nihai mal ve hizmetler toplamıdır. "Gayrisafidir" yani net değildir.Çünkü üretim faaliyetlerine katılan sermaye bir miktar eskimiş yıpranmıştır. Bu eskiyen miktar değer olarak yeni üretilen malların içerisine girmiştir.Safi milli üretim, bu aşınmayı o yılki gayrisafi milli üretim değerinden düşerek bulunur. Bir ekonomide (genellikle) bir yılda üretilen nihai mal ve hizmetlerin( gayrisafi milli üretim) her birinin piyasa fiyatları ile çarpılması sonucu elde edilecek değerler toplamına Gayrisafi milli hasıla(gelir) denir.
• SAFİ MİLLİ HASILA(SMH): Safi milli hasılayı bir yılda üretilen nihai mal ve hizmetlerin net değerlerinin toplamı olarak tanımlamamız mümkün. O halde;
SMH(Piyasa fiyatları ile) = GSMH(Piyasa fiyatları ile) -Amortisman(Eskime payı)
Diğer denklikleri de formüle edersek :
MG(Mili Gelir) = SMH(Piyasa fiyatlarıyla) - vasıtalı(dolaylı) vergiler
MG = SMH(faktör fiyatlarıyla) yani;
SMH(Piyasa fiyatlarıyla) - Dolaylı vergiler = SMH(faktör fiyatlarıyla)
• KİŞİSEL GELİR:
Kişisel gelir = Milli Gelir + (Transfer Harcamaları+Sübvansiyonlar) - (Kurumlar Vergisi, Şirketlerin Dağıtılmayan Karı, Sosyal Kesenekler)
Milli geliri bir milli ekonomideki üretime katılan üretim faktörlerinin elde ettikleri gelirlerin toplamı olarak ifade ettik.Ancak bu gelirden bir kısım kesintiler ve bu gelire bir kısım eklemeler bize sonuç olarak yukarıda formüle edildiği üzere kişisel geliri verir.
Eklemeler:
1. Transfer harcamaları: Devletin emeklilere kimsesizlere, yoksul ve işsizlere üretim karşılığı olmadan yaptığı karşılıksız ödemelerdir.
2. Sübvansiyonlar: devlet tarafından üreticiye teşvik amacıyla verilen karşılıksız mali yardımlardır.
Kesintiler:
3. Kurumlar vergisi: Firmaların karlarından ödedikleri bir vergidir.
4. Şirketlerin dağıtılmayan karı: Şirketler yıl sonunda o yıl içinda elde ettikleri gelirleri hissedarlara dağıtırlar.Ancak uygulamada karın tümü değil bir kısımı dağıtılır, geri kalanı yeni yatırımlara finansman olarak kullanılır.Bu olaya Oto finansman denir.
5. Sosyal Kesenekler: Sosyal sigortalar emekli sandığı, bağkur gibi kuruluşlara belli aralıklarla belli ödemeleridir.
• KULLANILABİLİR GELİR: Kişisel gelire bağlı bir gelirdir.
Kulanılabilir gelir = Kişisel gelir - vasıtasız(dolaysız) vergiler
• KİŞİ BAŞINA MİLLİ GELİR(KMG): Ekonominin net büyüme hızını gösterir.
KMG= MG / Nüfus
Gelirin bu geliri yaratan kişiler arasında nasıl pay edildiği ile ilgili iki araç Pareto Pramidi ve Lorenz Eğrisi dir. Pareto Pramidinde tepede yüksek gelirlilerden tabanda düşük gelirlilere doğru genişleyen ve şekli ülkelere göre değişen bir pramit kullanılır.
Lorenz Eğrisinde x ekseninde nüfus y ekseninde gelir %20lik kısımlara ayrılır. Eğer ekonomide herkes eşit gelir sahibi olsaydıeğri köşegen olarak uzanacaktı. Eğri köşegenden uzaklaştıkça gelir dağılımı bozuluyor demektir.
3 nolu eğriyle gösterilen ülkede gelirin
2 nolu eğriyle gösterilen ülkeye nazaran
daha eşitsiz dağıldığı anlaşılacaktır.
-----------------------------------------------------------------
Yeni milli gelir verileri
Milli gelir muhasebesinde gerçekleştirilen değişimi anlamaya çalışıyoruz. Kolay olmadığını söyleyelim. 10 yıl (39 çeyrek) için iki seride toplam 7000’in üstünde sayının karşılaştırılmasından söz ediyoruz. Toparlanması zaman alacaktır.
Yapılan köklü revizyonu genelde olumlu bulduğumu baştan belirtmeliyim. Bir: 1987 fiyatları anlamsız kalmıştı. Bence 10 yıl önce değiştirilebilirdi. İki: Muhabese metodolojisi eksimişti. Yeni kurallara uyum sağlamak gerekiyordu.
Tartışmalarda gördüğüm bir hataya açıklık getirmek istiyorum. Milli gelirdeki artış bizleri daha zengin mi yaptı? Hayır. Ülkenin üretim gücü ve refah düzeyi nasıl ölçüldüğünden bağımsız olarak neyse odur.
Satın aldığımız otomobil, yediğimiz yemek, oturduğumuz ev, izlediğimiz TV programı, inşa ettiğimiz otoyol vs. bizim tüketim ve yatırımlarımız değiştirilemez olgulardır. Değişen sadece onları ölçmek için kullandığımız sayılardır.
Konut ve gayrimenkul
Milli gelir muhasebesinde yapılan önemli bir yenilik konut ve gayrimenkulle ilgilidir. Milli gelirin temel mantığını hatırlatalım: Sadece piyasada satılan mal ve hizmetleri kapsar. Ama konut bu kuralın dışındadır.
Çünkü aksi takdirde konutta mülkiyet değişimi milli geliri etkiler. Çözüm olarak mülk sahibinin oturduğu konuta da izafi kira yazılması yoluna gidilmiştir. Aynı sorunlar ticari gayrimenkuller için de geçerlidir.
Eski milli gelir serisinde izafi kiraların çok düşük tutulduğu uzun süredir biliniyordu. Ev sahibi olmayan tüketicilerin bütçesinde kira yüzde 15-20 paya sahipti. Ama milli gelirdeki payı yüzde 5 çıkıyordu. Ticari gayrimenkul ise hiç yer almıyordu.
Yeni milli gelir serisinde daha gerçekçi sayılar buluyoruz. Cari fiyatlarla Eylül sonunda biten yılın verilerini kullanıyorum. Konut sahipliği 32 milyar YTL’den 87 milyar YTL’ye yükselmiş. Gayrimenkul kiralama 33 milyar YTL olmuş.
İkisinin toplamı 119 milyar YTL ediyor. GSYH’ya oranlanıca yüzde 14.3 gibi çok daha makul bir sayı elde ediliyor. Yeni seride gayrimenkulden gelen ek katma değer 87 milyar YTL’dir. Bu da yeri serinin milli gelirde yol açtığı artışın yüzde 40’ına eşittir.
Çalışan başına milli gelir
Geri kalan yüzde 60’ın ayrıntılarına daha hâkim değilim. O nedenle geçmişte de kullandığım bir bakkal hesabına başvurdum. Aynı dönem için tarım-dışı kesimde çalışan başına katma değeri (yani milli geliri) hesapladım.
Eski seride eski nüfus sayıları ile eylülde biten yıl için tarım-dışı kesimde çalışan başına düşen milli gelir cari fiyatlarla 33 bin YTL ya da 24.1 bin dolar çıkıyor. Yeni seri ve yeni nüfusla ise 49 bin YTL ya da 36.1 bin dolara yükseliyor. Artış yüzde 50’yi buluyor.
Elimin altında ABD verileri vardı. 2006 için çalışan başına milli gelirin 100 bin dolar civarında olduğunu gördüm. Buna göre Türkiye’de tarım dışı kesimlerde çalışan başına verim ABD’nin dörtte biri iken üçte birine yükseliyor.
Sezgilerim bu sayıyı biraz abartılı buluyor. Başta ücret düzeyi, diğer göstergeler tarafından desteklendiği konusunda şüphelerim var. Dikkat: Bu ilk izlenimdir. Ayrıntılara girince değişebilir.
Asaf Savaş Akat
-------------------------------------------------------------------------------------
evet kısacası milli gelir bu
1 hafta once yanılmıyorsam ülkemizde kişi başına düşen milli gelirin 1 gecede 7000 dolarlara çıktığı söylendi.
Siz bu konudane düşünüyorsunuz ?


LinkBack URL
About LinkBacks


Alıntı Yaparak Cevapla


