Konu: Kavram Karmaşasi; Ikilemler...

Geçenlerde okuduğum bir anket çalışmasını paylaşmak istedim sizlerle konu çok ilginç geldi.


Bir tren yolu üzerinde kontrolsüzce ilerleyen bir tren ve makas başında trenin yönünü değiştirebilecek bir insan bulunmaktadır. Trenin yönünü değiştirdiğinde az ilerde , rayların üzerinde tuzağa düşmüş beş kişinin hayatını kurtarabilecektir. Ne yazıkki trenin yönü değiştiğinde emin bölgede bir kiş daha tuzağa düşmüştür. makası değiştirecek insanın yerinde siz olsanız ne yapardınız? Kolu çeker beş kişiyi kurtarır bunu karşılığında bir kişiyimi gözden çıkarırdınız yoksa hiç ellemez trenin raydaki beş kişiyi ezmesinemi seyirci kalırdınız?


Bir hastanedeki beş hasta ölmek üzeredir, her birinin farklı bir organı tükenmiştir. Eğer tüm bu tükenmiş beş organın yerine kendi organlarını verebilecek tek bir donör bulunabilirse bu hastaların hayatı kurtulacaktır ancak gönüllü donör olmak isteyen birisi çıkmaz. Sonra cerrah bekleme odasında oturan sağlıklı bir adamı
farkeder ki bu adamın gerekli beş organıda düzenli çalışmakta ve transplantasyon için uygundur. bu durumda hasta beş insanı kurtarmak için bu sağlıklı adamı öldürürmüydünüz?

İki farklı hikaye... bir çok dinden ve farklı kültürler üzerinde yapılan bu anket çalışmasının sonucu çok daha enteresan geldi. İlk hikayede ankete katılan insanların yüzde doksan yedisi beş kişi için bir kişiyi öldürmeyi daha mantıklı ve ahlaki bulmuş. İkinci hikayede gene yüzde doksan yedisi beş hastayı kurtarmak için bir kişiyi öldürmeyi hem etik bulmamış hemde ahlaki.

Bu ikilemin arasında ne fark vardır? İnsanlar etik olup olmadığı kanaatına neyi düşünerek varmışlardır? Yorumlarınızı bekliyorum...





BÜTÜN GÜNLER ÖLÜME DOĞRU GİDER;
SON GÜN VARIR...

odi68 tarafından gönderildi.

Geçenlerde okuduğum bir anket çalışmasını paylaşmak istedim sizlerle konu çok ilginç geldi.


Bir tren yolu üzerinde kontrolsüzce ilerleyen bir tren ve makas başında trenin yönünü değiştirebilecek bir insan bulunmaktadır. Trenin yönünü değiştirdiğinde az ilerde , rayların üzerinde tuzağa düşmüş beş kişinin hayatını kurtarabilecektir. Ne yazıkki trenin yönü değiştiğinde emin bölgede bir kiş daha tuzağa düşmüştür. makası değiştirecek insanın yerinde siz olsanız ne yapardınız? Kolu çeker beş kişiyi kurtarır bunu karşılığında bir kişiyimi gözden çıkarırdınız yoksa hiç ellemez trenin raydaki beş kişiyi ezmesinemi seyirci kalırdınız?


Bir hastanedeki beş hasta ölmek üzeredir, her birinin farklı bir organı tükenmiştir. Eğer tüm bu tükenmiş beş organın yerine kendi organlarını verebilecek tek bir donör bulunabilirse bu hastaların hayatı kurtulacaktır ancak gönüllü donör olmak isteyen birisi çıkmaz. Sonra cerrah bekleme odasında oturan sağlıklı bir adamı
farkeder ki bu adamın gerekli beş organıda düzenli çalışmakta ve transplantasyon için uygundur. bu durumda hasta beş insanı kurtarmak için bu sağlıklı adamı öldürürmüydünüz?

İki farklı hikaye... bir çok dinden ve farklı kültürler üzerinde yapılan bu anket çalışmasının sonucu çok daha enteresan geldi. İlk hikayede ankete katılan insanların yüzde doksan yedisi beş kişi için bir kişiyi öldürmeyi daha mantıklı ve ahlaki bulmuş. İkinci hikayede gene yüzde doksan yedisi beş hastayı kurtarmak için bir kişiyi öldürmeyi hem etik bulmamış hemde ahlaki.

Bu ikilemin arasında ne fark vardır? İnsanlar etik olup olmadığı kanaatına neyi düşünerek varmışlardır? Yorumlarınızı bekliyorum...





BÜTÜN GÜNLER ÖLÜME DOĞRU GİDER;
SON GÜN VARIR...

ıkılem arasındakı fark etken kışının kendınce bır kıyaslama ve ölcu koyup davranış ve dusuncesını buna göre sekıllendırmesıdır yanı ortak bır ahlak yasasının burda oluşmasının nedenı edılgen gurubun sayısı ve etken gurubun kıyaslama ve aklından gecenlerdır...

Mesela Ben İlk Soruya Cevap Verirken Bir Taraf Ölmek Zorunda Kalıyor ve Ölecek Asgari Ölümlüyü Seçiyorum 1 Kişiyi Eziyorum.

Fakat İkinci Soruda Bir Trene Binmediğim Halde Sadece Yaşam Yani Birilerinin Ölümü Benim Elimden Olmuyor Ben Sadece Tercih Yapıyorum ve Bu Tercih Tren Olayından Daha Etik Bence Kaç Kişinin Öldüğü Önemli Değil Tren Bir Kişiyi Öldürmek Zorunda Kalıyorsunuz Diğer Tarafta Organ Olayında İse Öldüren Olmuyorsunuz Sadece Organınızı Vermiyorsunuz.

Sonuç Organ Verilmeyen 5 Kişinin Ölümü Oluyor Ama Burda Etik Olmayan Nedir Benim Yaşamaya Hakkım Olduğundan çok 5 Kişinin Mi Yaşamaya Hakkı Var ?

Herkesin Yaşamaya Hakkı Vardır 5 Kişininde 1 Kişininde ve Bir Kişinin Yaşama Hakkını Savunmasına Gerek Yoktur. O zaten Onun Hakkıdır.

Kişi Kötü Olmaz Bence Bu Verdiği Karar İle İlgili.

SANATTARİHÇİ tarafından gönderildi.

ıkılem arasındakı fark etken kışının kendınce bır kıyaslama ve ölcu koyup davranış ve dusuncesını buna göre sekıllendırmesıdır yanı ortak bır ahlak yasasının burda oluşmasının nedenı edılgen gurubun sayısı ve etken gurubun kıyaslama ve aklından gecenlerdır...

Bende onu soruyorum zaten. Birbirinden çok farklı insanları birleştiren bu ortak ahlak yasasını kim neye göre belirliyor? Bu arada ikileme cevap vermemişsin arkadaşım..?

chesss tarafından gönderildi.

Mesela Ben İlk Soruya Cevap Verirken Bir Taraf Ölmek Zorunda Kalıyor ve Ölecek Asgari Ölümlüyü Seçiyorum 1 Kişiyi Eziyorum.

Fakat İkinci Soruda Bir Trene Binmediğim Halde Sadece Yaşam Yani Birilerinin Ölümü Benim Elimden Olmuyor Ben Sadece Tercih Yapıyorum ve Bu Tercih Tren Olayından Daha Etik Bence Kaç Kişinin Öldüğü Önemli Değil Tren Bir Kişiyi Öldürmek Zorunda Kalıyorsunuz Diğer Tarafta Organ Olayında İse Öldüren Olmuyorsunuz Sadece Organınızı Vermiyorsunuz.

Sonuç Organ Verilmeyen 5 Kişinin Ölümü Oluyor Ama Burda Etik Olmayan Nedir Benim Yaşamaya Hakkım Olduğundan çok 5 Kişinin Mi Yaşamaya Hakkı Var ?

Herkesin Yaşamaya Hakkı Vardır 5 Kişininde 1 Kişininde ve Bir Kişinin Yaşama Hakkını Savunmasına Gerek Yoktur. O zaten Onun Hakkıdır.

Kişi Kötü Olmaz Bence Bu Verdiği Karar İle İlgili.

İkinci hikayede donör değil cerrahsın gene belirleyici sen oluyorsun.
İki hikaye arasında yaşamsal önemi olan bir fark var. İlk hikayedeki kadersiz tek kişi beş kişiyi kurtarmak için feda ediliyor, üstüne üstlük trenin normalde gideceği yol üstündede değil. Bir insanın yaşama hakkını elinden alıyorsun diğer tarafın sayıca üstünlüğünü düşünerek. Peki aynı şeyi niçin ikinci hikayede etik bulmuyorsun?



Mantıklı bir varlık asla razı olamayacağı bir sona doğru sürüklenmemelidir...

O Zaman Şöyle Bir Cevap Vermeye Çalışayım Soru Sorarak.

Bir Kasabada Bir Sapık Seri Katil 1500 Tane 10 Yaşında Çocuğu Esir Almış ve Sana Diyor ki 1499 Çocuğun Kurtulması İçin 1 Tane Çocuğa İşkence Yapıp Öldüreceksin Diğerleri Kurtulsun.

Büyük İhtimalle 1 Çocuğu Öldürmek Zorunda Olduğunu Düşünürsün Çünkü 1499 Çocuk Söz Konusu Olan.

Fakat Bu Sorunun Arkasında İkinci Bir Soru Olduğu Unut Öyle Cevap Ver Lütfen.

Yani Hangi Tercih Etik Sence ?

Katil var sen Varsın 1500 adet Çocuk var Başka Hiçbirşey Yok.

O Anda Verilmesi Gereken En Mantıklı Karar Nedir ?

Muhtemelen Bu Soruya Herkes 1 Çocuğa İşkence Edip 1499 Çocuğu Kurtarırdım Der.

Konu Sadece Bu Ama Konu Bu İken Soru Bu İken Aklımızda Önümüzde Daha Önemli Birşey Yokken Bunu Konuşacağız Buna Cevap Vereceğiz Kurtarılması Gereken 1499 Çocuk Var Sadece.

Bu Soruya 1 Çocuğa İşkence Yapamam Ben Diyen Biri Olursa Ayrıca Konuşuruz.

2. Sorum Daha Sonra

benim hikaye daha insaflıydı
Böyle bir sorunu elbette çoğunluk bir çocuğa işkence ederek öldürmeyle çözerdi 1499 çocuğu kurtarabilmek için. Peki içlerinden bir tanesi senin çocuğun olsa ve sadece onu işkenceyle öldürme sınırlaması gelse gene bu kadar rahat cevap verebilirmiydin?
Yaşam hakkını alacağın çocuğu seçerken neyi göz önünde tutardın?
Benim kendi hikayalerimde anlatmak istediğim birbirinden çok farklı gibi görünen iki hikayede aslında sonuçları bakımından çok benzerlik olmasına rağmen insanların birinde bir kişiyi öldürmeyi etik bulmaları diğerinde ise kabul etmemeleri. İki olaydada beş kişinin hayatını kurtarmak söz konusuyken ikinci niye ahlaklı bulunmuyor? İnsanları böyle düşünmeye sevk eden nedir?

O Halde Şöyle Düşünebiliriz.

Evrensel Ahlak Vardır ve İnsanların Bilinç altında Aynı Şeylerdir Bunlar.

Yaşama Hakkı Mesela...

Fakat Zaman Ve Mekan Çok Önemli Evrensel Ahlaka Sadakat Ölçüldüğü Zaman.

Mesela Katil Sizden Bunu İstiyor O Halde Size Bildiğiniz Ahlak Kuralları Dahilinden Çıkmak Düşüyor Yapılabilecek Tek Şey O Olaydan Sonra Bunun İçin üzülmek Olacaktır.

Buda Sadakatinizden Ödün Vermediğiniz Anlamına Gelir Bence Tabi...

Zaman Mekan Ve Olay Ahlak Kurallarını Ters Düz Edebilir.

Önemli Olan Sizin Başkalarının Müdahalesi Mümkün Olamayacak Olan Düşünce ve Vicdanınızda Bu ahlak Kuralını Çiğnememenizdir.

2. Sorum İse Şöyle ;

Bir Katilin 1499 Çocuğun Hayatını Sizin Elinize Bırakması Sizin Vereceğiniz Bir Kararla Onları Affedeceğini Söylemesi Sonucu Sizin Verdiğiniz Karar Sonucu 1499 Çocuğun Hayatını Kurtarmış Olmaya mı Sevinirsiniz ?

1 Çocuğu Öldürmüş Olmaya mı Üzülürsünüz ?

Aslında Her İkisine Üzülmek Zorunda İnsan Neden 1500 Çocuk Böyle Bir Konuya Dahil Oldu ?

Eğer Mutlak Bir Şekilde Yaşanması Gerekiyorsa Böyle Birşeyin Yaşanmamasını Dilemiş Olmakla Beraber Bizler 1499 Çocuğun Kurtuluşa Sevinebiliriz.

Onbinlerce Varsayım Neticede.

Peki Böyle Birşeyin Yaşanmamasını Gerektiğini Dilemiş Olmakla Biz ''0'' Noktasında Durmuş Oluyormuyuz ?

Yani Böyle Birşey Yaşanmadı Varsaydık...

Dünyaya Gelmedik ve Geleceğimiz Biliyoruz.

Bundan Kaçar yok geleceğiz diye varsayıyoruz.

Fakat biz dünyaya gelirsek kötü biri olacağız ve insanlara zarar vereceğiz dünyaya gelmemek gibi bir lüksünüz yok yani yani olmamak gibi şans yok olacaksın ve kötü olacaksın bu şekilde dünyaya geleceksin.

Buna Karar veremiyor olmak o Kişiyi ne kadar masum kılıyor değil mi ?

Kötülük yapacağı insanlara üzülüyor olması neyi değiştirir ?


Yaşayan Sağlıklı Bir İnsanda Olduğu Bildiği Yaşadığı geldiği kötü olmadığı kimseye kötülük yapmadığına inandığı Diliyle tat aldığı bir organı meselaKendini tad almaktan mahrum bırakıp olmamayı neden yakıştırsın kendine ?

İnsan insan üstü olduğunda bu fedakarlığı yapabilir.

İlk sorudaki neden çoğunluğu kurtarmak....Yani çoğunluğun sağlığı veya hayatı için bir kişiyi feda etmekte insnalar sakınca görmemiş..

Yani ilk soruda 5 kişinin hayatı için 1 kişi feda edilebilir..Bence buda etik değil,o insnaın kurtarabilmek için yapacak başka hiçbirşey mi yok

2.sinin nedeninde ise tek bir sağlam insan var onun hayatı birincil derecede önemli tutulmuş.....Ayrıca 2.soruya yanıt verenler, ordaki hasta insnaları ölmek üzere olduğunu düşünmüş...Çünkü 1 insanın öldürülmesine razı gelmemişler...Onlar zaten hasta, kurtulmaları imkansız diye düşünmüşler bana göre...Burada ben yine alternatif arıyorum ve yeni ölmüş birisini organlarından nakil yapılabilir diye düşünüyorum...

2.soruda ordaki feda edilecek sağlam adamın yerine birden kendimi koydum çünkü ben de organlarımı bağışladım Ben hayattayken 5 hasta kurtulması için...Yoooo yo yoooo....: o cerrahı ben geberdirim

Elbette evrensel bir ahlak anlayışı var. Bu gibi ahlaki iç güdülerin genelde ayrıntılarıyla açıklanamadığı ancak her halükarda bunları güçlü bir şekilde benimsediğimiz yönündedir.

1. Sorunun cevabına gelince( böyle bir olayı kimsenin yaşamamasını diliyorum) 1499 çocuğu kurtardığıma sevinmezdim. açıkcası işkenceyle bir çocuğu öldürebileceğimide sanmıyorum sonunda ne olursa olsun...
   
2. Her iki şekildede çok üzüleceğimden eminim. İnsanların yaşam hakını almak okadar kolay değildir. 5000 çocuğu niye dahil ettik böyle bir konuya onuda anlamış değilim. Elbette soğuk kanlılıkla böyle birşeyi yapacak sürüyle insan vardır ki dünyada çocuk ölümleri bukadar yüksek, bu onları üstün insanmı yapıyor?
3. Böyle bir olayı yaşamamış olmayı dilemek le "0" noktasında durmuş oluyoruz. Dilemek kaçıştır yapılan hatalar ve yaşananlardan, sonucu değiştirmez.
4. Fedakarlık..? Bu çok başka bir şey bence buna fedakarlık diyebiliyor olmakta bir çeşit kaçıştır yaşanılanlardan insanın vicdanıyla başbaşa kaldığında rahatlamak için verdiği cevap.
5. Konuyu farklı bir boyuta taşıyalım. Başka bir gözle bakarsak, aslında bu kararları alırken kadere müdahale etmiş olmuyormuyuz..?