Konu: Ekranda kassaslar - Ali Bulaç (çok güzel tespitler)

ALİ BULAÇ
a.bulac@zaman.com.tr

Ekranda kassaslar


Ramazan, genelde televizyonların program akışını ciddi manada etkiliyor. İftar ve sahur programları çok reyting alıyor.

Basının "din" konularına ilgisi 1980'lerden sonraya rastlar. Bunun tipik örneği zamanın popüler haftalık dergisi NOKTA idi. Derginin neredeyse dönüşümlü iki kapak konusu vardı: Din ve cinsellik. 12 Eylül darbesi, cinselliğe belli bir serbestlik getirdi, mesela ilk defa kadın bedenini erotik fotoğraflarla metalaştırarak para kazanan Playboy "askerî rejimin sağladığı özgürlük ortamı"nda yayınlandı. "Türk-İslam Sentezi" de dinin araçsallaştırılmasını belli mesafeden tolere ediyordu.

Televizyonların dine gösterdiği ilgi özel kanalların TRT'nin tekelini kırdığı 90'lardan sonra başlar. Bu tarihten sonra dini meseleler, İslami hareketler, ibadetlerin edası vb. konular ekranlardan eksik olmadı. Ramazan ayı bu konular için mümbit bir zaman dilimidir.

Son 20 senede dinî/İslami tema çerçevesinde ekranda üç belirgin profil belirdi. Sembolik figürleriyle: 1) Cedelci-kavgacı profil: İsmail Nacar-Hüseyin Üzmez, 2) Laik çözümlere arkadan fetva getirenler: Y. Nuri Öztürk-Zekeriya Beyaz, 3) Kassaslar: Nihat Hatipoğlu-D. Ali Erzincanlı.

Belirtmek gerekir ki, ilk iki profil -hamdolsun- etkisini neredeyse kaybetti sayılır. Bu seneki Ramazan programlarına baktığımızda, bir-iki istisnası hariç Kassaslar profilinin programların dilini ve formatını domine ettiğini görüyoruz. Kassasların ekranları şu beş parametreyle kullandıkları söylenebilir:

1) Retorik: Emeviler (Tabiin) döneminde ortaya çıkıp İslam bilginlerini zora sokan kassasların en önemli özellikleri güçlü bir retoriğe sahip olmalarıdır. Kassas hitabeti, anlamı ve bilgiyi ikinci sıraya iter, büyüleyici bir etki yapar.

2) Menkıbeler: Bilgi ve haber değeri sıhhatli olsa bile, kassasın anlatımında ana muhteva tarihî olayların aktarımına, menkıbelerin efsaneleştirilerek, abartılarak aktarımına dayanır.

3) Masal anlatımı: Kassası halk üzerinde etkin kılan faktör, anlatımın yarı ninni yarı masal tarzında kullanımıdır. Nihat Hatipoğlu'nun programlarında anlatıcının yüzü ekranı doldurur. Kızgın, öfkeli değildir, hatta tepkisiz sayılır. Dalgındır. Geriye çağıran mimiklerle, geçmişte çocuklarına ve torunlarına masal anlatan dede veya büyükanne ses tonuyla dikkatleri üzerinde toplar.

4) Duygu yoğun: Kassaslar bilgiyi geri plana ittiği gibi aklı da geri plana iter, öfkesiz heyecanı tahrik eder, duyguyu öne çıkarır. Duygunun nesneleri; merhamet, acıma, suçluluk, pişmanlık, kendinden utanma ve belirsizliğe sığınma gibi unsurlardır.

5) Aşırı basitleştirme. Tekrarlarla ve son derece yalın seçilen kelimelerle konu basitleştirilir. Zaten başarılı bir televizyon programı, hedef kitlesinin zekâ yaşını 12 olarak düşünmek zorunda olduğundan basitleştirme fonksiyonel olmak durumundadır.

Kesin olan şu ki, hem toplumsal olarak hem İslami hayat ve dinin doğru bilgilendirilmesi açısından önemli bir fenomenle karşı karşıya bulunuyoruz. Bu açıdan söz konusu programlar üzerinde daha etraflı durma mecburiyeti vardır.

Tabii ki söz konusu programlar tümden zararlı değil, yapanları da kötü niyetle itham edemeyiz. Ancak genel hasıla açısından baktığımızda, bu programların a) Bilgilendirmediği; b) Dinin akli boyutunu, düşünme ve tefekkür melekesini fazlasıyla ihmal ettiği; c) Dinin dünyevi (meşru ve gerekli maddi, hukuki, sosyal ve ekonomik) ilgi alanlarını sıfırladığı; d) Anlatımı kuvvetlendirmek, daha çok dikkat çekip hayret ve merak uyandırmak amacıyla bid'at ve hurafelere iltifat edildiği; e) Sonuç itibarıyla seyirciyi Kur'an ve Sünnet'le, çokça anlatıldığı halde Siret'le buluşturmadığı görülmektedir.

Ramazan ayı, dinî bilgi ve hayatın geniş kitlelere ulaştırılmasında büyük bir fırsattır. Ancak arza uygun talebin esas alınması ve bir kere elde edilmiş başarının (Hatipoğlu'nun stili -ki ne kadar sağlıklı olduğu ayrı konu) birçok kanal tarafından kötü biçimde tekrarı ve taklit edilmesi, reyting uğruna bu büyük fırsattan yeterince istifade edilmemesi sonucunu doğurmaktadır.
06 Eylül 2008, Cumartesi


k


Harika bir yazı olmuş.
Anlayana.

Cidden güzel bir yazı. Ali Bulaç'a katılıyorum ama şu ironi de bir gerçek:

Halk bunu seviyor ama ...

ysfaky tarafından gönderildi.

Cidden güzel bir yazı. Ali Bulaç'a katılıyorum ama şu ironi de bir gerçek:

Halk bunu seviyor ama ...

Okuduğun için teşekkürler.

Halk uyutuluyor da farkında değil.
Neyse, biz mi düzeltecez.

Sonuç Fetullah Gülen ve ekibi hariç, kimse program yapamaz, anlatamaz, anlattıkalrı da Onların deyimi ile Müspet değildir..

Yanlış anlaşılmasın ben bir cemaati savunmak için bu yazıyı buraya koymadım sadece tespitler doğruydu ve hoşuma gitti o kadar.

Yazar Ali BULAÇ bir taraftır. Fetullah GÜLEN e itaat etmek için yemin etmiş yeminli tarikatçıdır. Aynı zamanda ALİ BULAÇ bu cemaatin en çok Gündeme getirdiği ENTELLEKTÜEL İSLAMİ yazar anlamda yıldızı en çok parlatılan bir yazardır. Postmodernizm vs kitapları ve yazıalrı ile çok şey bilen ama Kimliği müslüman olan biri olarak tanıtılır...
Yazının tamamı okunduğunda Kendi kanalalrında yapılan Progrmalar hariç diğer DİNLE ilgili yapılan tüm progların ve yayınların Boş olduğu öne çıkarılıyor...
Kendisi birde FETULLAH GÜLEN'in ağlama sızlama ile yoğrulmuş, ajitasyoncu ve sömürücü anlatım dilini eleştirse Belki gerçekkçi bulunabilir..

Fakat böyle bir şey yapabilirmi yapamaz. Fetullah GÜLEN yüzyılın FİLOZOF'udur onun gözünde, Oda hikaye anlatır, ağlar,bağırır çağırır ama onun yaptığı doğrudur. o eleştirilemez...

Bütün bunlar gözönüne alındığında yazarın niyeti ve evrmek istediği mesajta ortaya çıkıyor. zaten

yazı her ne kadar tarafsızmış gibi görünsede esasında ciddi anlamda taraf tutuyor okuyucuyu uyutuyor gibi geldi ilk okuduğunda çok doğru tarafsız ama ikincide taraflı bu yazarı hiç tanımam daha önce bi iki yazısını okumuşluğum var ama adamın tarzını sevmedim dediklerinide çok doğru bulmuyorum

sanırım en tecrübeli kassas fetullah, kendi ağlıyor milleti ağlatıyor ama dini bilgi açısından elde var sıfır