Konu: Müslüman Türklerde Şamanizm’in Kalıntıları

Arkadaşlar bilirim şimdi konuyu ben açtım diye gelir, bi sürü laf söylersiniz ama önce okuyun lütfen okuyun ki, yanlış olan bi yer varsa beraber tartışalım.

Benim TÜRKÇÜ kimliğim size dinsizlik gibi geliyor, sizinki de bana bağnazlık, yobazlık gibi geliyor ve işler karışıyor.

Bi okuyun bakalım, ben dinsiz miyim, siz yobaz mıınız?

Okuyun da öyle karar verelim.

Herkese saygı ve selam...

Müslüman Türklerde Şamanizm’in Kalıntıları!..

İslâm ölülerin zaman kaybetmeden törensiz şekilde gömülmesini isterken Türkler cenaze törenlerini çok zengin ve farklı kutlamaktadırlar. İslâm şans oyunlarını yasaklarken Türkler bu oyunlara çok düşkündür. Bu kültürel çatışmalar kimi zaman İslâm lehine kimi zaman Türkler lehine çözümlenmiştir. Cenaze töreni İslâm dünyasında gelenek olmuş, Türkler İslâm kurallarına göre kurban kesmişler ve suyu aktif olarak kullanmaya başlamışlardır [Roux, 2001: 272].

Anadolu’ya gelen Türkler Müslüman olmakla beraber büyük göçebe kitlelerin kısa bir zamanda ve hususiyle uzun göçler sırasında yeni dinî iyi öğrenmeleri ve onun gerektirdiği şekilde yaşamaları kolay değildi. Bu sebeple Müslüman göçebeler eski Türk inançlarının tesirlerini kuvvetle muhafaza ediyorlardı [Turan, 2000 : 175].

Selçuklu sultanları çok dindar ve samimi Müslüman olmalarına rağmen eski matem usullerini aynen yaşatıyorlardı. Nitekim Konya’da ki Alaeddin Cami yanındaki türbeye defnedilmiş olan Selçuklu sultanları, İslâm geleneğine göre değil eski Türk geleneğine göre mumyalanarak defnedilmişlerdir [Turan, 190: 95].

Eski Türkler Tanrıya dua ve ibadet ederken, büyüklerin huzuruna çıkarken, dinî ve milli bayram şenliklerinde,cenaze merasimlerinde, üzüntü, saygı, ve sevinç alameti olarak başlarını açıyorlardı. Bu eski Türk geleneği Büyük Selçuklularda ve Anadolu Selçukluları zamanında halk ve hükümdarlar arasında yaşamıştır. Büyük Selçuklu sultanı Alparslan, Şamani Cengiz Han gibi Tanrının huzuruna başı açık çıkıyor ve dua ediyordu. Yine Anadolu Selçuklu sultanları yas törenlerinde eski adetlerden biri olan bu geleneği devam ettirdiler. Örneğin 1. Alaaddin Keykubat, Mevlana Celaleddin Rumi’nin babası Baha Veled’in ölümü üzerine, sarayında taziyeleri bu şekilde kabul ediyordu.Yani taziye töreninde bulunanlar külahlarını ellerine alıyorlardı [Taneri, 1997: 195] [Turan, 2000: 176] [Sümer, 1980: 406]. Türkiye Selçukluları döneminde yağmur dualarında başını açarak dua edildiğini görmekteyiz [Taneri, 1977: 48].

Külah ele almak aynı zamanda saygı tezahürüydü. Kirman Selçuklu hükümdarı Kavurd Bey yeğeni sultan Melikşah’a karşı baş kaldırmış fakat yenilerek esir alınmıştı. Esir edildiğinde Melikşah amcasının yanına gitti. Atından indi, külahını başından çıkardı [Taneri,1997: 195] Bu şekilde, İstanbul’un fethi sırasında Akşemsettin çadırında başını açarak dua etmişti [Turan, 2000: 176] [Sümer, 1980: 406].

Taraklı ve Göynük köylerinde de özellikle 45-50 yaş üstündeki erkekler köylerine bir devlet büyüğü geldiği zaman ya da şehre gidip bir devlet dairesine gittikleri zaman saygı ve tazim göstergesi olarak başlarındaki şapkalarını çıkarıp ellerine ya da koltuklarının altına alırlar.
Not: Bu gelenek hemen her yerde hala vardır...


Büyük devletlerin ve Tanrıların efsaneleri ayinlerde okunan ilahîler, kahramanların destanları, masallar, hurafeler bir milletin değil tüm beşeriyetin düşünce tarihini ve onun çeşitli gelişme ve olgunlaşma safhalarını öğrenmek için önemli materyaller teşkil ederler. Örnek olarak yaşanan özel bir olayın bizim ya da sevdiklerimiz içinde gerçekleşmesi için “darısı başına” deriz. Bu temenni ya da dua İslâm öncesi devirlerin dinî merasimlerindeki Tanrıya sunulan saçı geleneği ile yakından alakalıdır [İnan, 1998 ,C.:1: 454-455].

Doğu İslâm Türklerinde bu inançların son zamanlara kadar bütün kuvveti ve ilkel şekliyle yaşadığı görülmekteydi .Anadolu Türklerinde bu hurafenin şaka olarak yaşadığını “baştan çevrilip verilen sadaka”da görüyoruz. Mesela bir arkadaşı “yahu, şunu bana versene!” diye ısrar ederse “haydi başım sadakası olsun!” diye kafayı dolaştırarak şaka yapanları görüyoruz. Bu da eski inançların bir kalıntısıdır. Bunlara benzer bir çok adet ve inanışlar vardır ki eski devirlerden beri değişik şekiller alarak devam etmektedirler. Örneğin, muskaların Uygurlarda değişiklik göstererek devam ettiği biliyoruz [İnan, 1998,C.:1: 454-455].

Eski Türk inanç geleneğinin kuvvetle hüküm sürdüğü eski devirlerde “yog aşı” yahut “ölü aşı” denilen tören ve ayin doğrudan doğruya ölüyü doyurmak ve memnun etmek için yapılmıştır. Altay dağlarının ormanlarında iptidai yaşayan toplumlar bugün bile bu yog ayininde ölüye “ye-iç bize ve hayvanlarımıza dokunma!” diye hitap ederler ve ölünün bu törende hazır bulunduğuna inanırlar [İnan, 1998, C.:1:456].

Bu şekilde inançların benzeri olarak Taraklı ve Göynük köylerinde cenaze çıkan evin tüm suları dışarı dökülmekte, ölünün yakınları tarafından kullanılmayacak eşyaları fakirlere dağıtılmakta, ölümünün yedinci günü de akşam namazından çıkanlara halka denilen yeni pişmiş sıcak hamur ekmeği dağıtılmaktadır. Yine cenaze evinin maddî durumu iyiyse sevabını ölüye hediye etmek üzere mevlit okutulmakta ve pilav hazırlanıp tüm köylüye ve komşu köyden gelenlere sunulmaktadır. Bu âdetler eski Türk inanışındaki ölü aşı geleneğinin izleri sayılabilir.

Batı Türkistan Müslümanları arasında eski Türk inançlarının izlerine rastlanır. Semerkant çevresindeki bir beldenin yakınındaki “Çoban Ata” tepesinde yapılan bir dinî törenden sonra kurbanlar kesilmiş, çocuğu olmayan kadınlar ağacın altında dua edip, paçavra bağlamışlardır [İnan, 1998, C.:1: 456].

Semerkant hicretin birinci asrından beri İslâm memleketi olmuştur. Büyük fakihler, hadis alimleri, İslâm mücahitleri, büyük mutasavvıflar yetiştirmiş bir beldedir. Buna rağmen Şamanizm gelenekleri Müslüman velilerin uydurma mezarlarına sığınarak bin yıl yaşamıştır [İnan, 1998, C.:1: 465-468].


Mezarlara ve ağaçlara nezir olarak paçavra bağlamak en iptidai eski Türk geleneklerinden biridir ve bütün Müslüman Türklerin halk tabakası içinde dinî bir vazife imiş gibi telakki edilmektedir. Eski Türkler bu “nezri” dağ, orman, ağaç, su ruhlarına, umumiyetle “yer-su” dediğimiz Tanrıya bağışlar. ”Yer-su” ruhları merhametli ve koruyucu ruhlardır; az şeye kanaat ederler. Darılmadıkça kanlı kurban istemezler. Müslüman Türkler ise bununla bir velinin ruhundan istimdat ederler. Yani “yer-su” tanrıları, gerçek veya uydurma velilerin mezarlarına yerleşerek eskiden Şamanlık devrinde aldıkları paçavraları almaya devam ediyorlar [İnan, 1998, C.:1: 456].

Türklerde en yaygın geleneklerden biri de yağmur, dolu yağdırma ve fırtına çıkarma yahut bunları durdurma kuvvetine malik bir taşın bulunduğuna olan inançtır. Bugün de tüm Anadolu’da yağmur duasına çıkılmakta bu şekilde eski Türk geleneği İslâmî motife bürünerek varlığını devam ettirmektedir. Bundan başka Anadolu’nun bazı bölgelerinde, Yakutlarda ve Altaylılarda tespit edilen ağaç kütlü de vardır. Evladı olmayan Yakut kadınının bir nevi çam ağacına tapınarak dua ettiği gibi, Beyşehir köylerinden birinde bir ihtiyar ağacı yanında dua ederek ve ağacın altından geçerek çocuk isteyen köylü kadınların bulunduğu müşahede edilmiştir [İnan, 1998, C.:1:456].

Matem töreninde ölünün bindiği atın kuyruğunu keserek kurban etmek, ağacı kutlu saymak, uzun ömürlü olması, daha önce ölen çocuklar gibi ölmemesi için çocuklara Yaşar, Durmuş, Duran, Satılmış, Satı gibi isimlerin konması, türbelere adak adanması, dilek ağaçlarına çaput bağlanması gibi âdetler ve nazar değmemesi için tahtaya ya da bir zemine vurmak, hastalık dolayısıyla çocuğun adını değiştirmek bu kapsamda değerlendirilir [İnan, 1995: 207]. Nitekim bu anlamda Taraklı ve Göynük köylerinde eski Türk inançlarının bir devamı sayılan türbelere adak adanması, dilek ağaçlarına çaput bağlanması, nazar değmemesi için tahtaya ya da bir zemine vurmak, hastalık dolayısıyla çocuğun adını değiştirmek gibi adetleri hala görmekteyiz.

Eski Türklerde bazı törenler tamamıyla unutulduğu halde kelimeleri kalmıştır. Mesela eski devirlerde hastaları alazlama (alaslama) tören vardır.Baştan çevirip sadaka vermek adeti İstanbul’da; nazar dokunarak hastalanan birinin başından tuz çevirerek ateşe atma adeti de Anadolu’nun muhtelif yerlerinde müşahede edilmiştir. Bunların bir kısmı cemiyet için zararsız örf ve adetler haline gelmiş,dinî inançlarla alakasını kaybetmiştir. Büyük bir kısmı ise İslâm dinînin mukaddesatından imiş gibi kabul edilerek İslâmîyet’in özüne uymayan bid’atlar halini almış ve toplum hayatı için de çok zararlı gelenekler haline gelmiştir [İnan, 1998, C.: 1: 465-468].

Kurşun dökme adeti de eski Türk geleneklerindendir.Eski Türklerde buna “kut kuyma” denir ki “kul dökme” demektir. Kötü ruhlardan birinin çaldığı kutu, yani “falih,saadet unsurunu” geri döndürmek için yapılan bir sihir ayinidir. Taraklı ve Göynük köylerinde de nazar değdiği zaman kurşun dökme, ateşte tuz çatlatma , baştan çevirip sadaka vermek gibi adetleri görmek mümkündür.

Aslı itibariyle güzel bir çalışma olmuş, biraz okuyan ve düşünenler bunların zaten eski geleneklerden geldiğini ve İslamın özünde böyle inanç ve davranışların bulunmadığını bilir.

Herkesin bayramını tebrik ederim...

Benim dediğime geldinizmi gene, üstteki yazı herşeyi açıklıyor tüm dinler birbirlerinden etkilenmiş yada tahrif olmuşlardır. Orjinal din olacak yaşam tarzı ve inanışlar malesef yok olmuştur. Hindistandaki sih dini İslam ve Hindu dininin karmasıdır. Sihlerde müslümanlar gibi büyük İslam zatlarının türbelerini ziyaret etmektedirler. Evliyalık kavramıda Şaman ve Hıristiyanlık inanışlarının İslama yansımasıdır. Bazı sofilerin pirleri için söyledikleri 'kuddise sırrehu' cümlesi Hıristiyan araplardan alınmadır.

Saçma!
Hiçbiri dini hüküm ya da sorumluluklar kapsamına girmeyen gelenek uygulamaları. Elmayla armutu karıştırmış kim yazdıysa.
Kur'an da ve sünnette yeri olmayan bir dolu saçmalık.
Bunların hiçbiri İslam dininin içine girmemiştir.
Bu saçmalıkları yapanların toplamı islam değildir.
Hangi islam aliminin hangi kitabında gördünüz, hangi ayette
okudunuz muska, çaput gibi şeyleri?

Kızıl Elma'yı Tanrı Dağlarının tepesinde unutmuş, bir adım bile öteye gidememiş düşüncelerin ürünü safsatalar bunlar.

kurtkanı şamanistmi oldun hayırdır bir konu acıyon alevi mhp bir konu acıyon şamanizm diyorsun.Biz Türklerin İslamiyetten önce Şamanizm inancımız vardı kaldıki bugun bazı Türkler Şamanizm savunuyor.
Şimdi sizin dininiz nedir?
Gerçi şaman anlam bakımında büyücü demek Zaten şamanizm bir din değil.

Tıpkı Alevilik gibi?

Bir dolu safsatadan ibaret, Ben kitaplarda böyle bişey okumadım

O öyleydi şuna benzedi, bunu böyle yaptılar ona benzedi şu zaman şöyleydi bak gördünmü aynısı tarzı içi boş diyalogları önsöz söyleşi yazı kitap haline getiren zihniyet baya bi kör anlaşılan..

Anektod tarafından gönderildi.

Bir dolu safsatadan ibaret, Ben kitaplarda böyle bişey okumadım

O öyleydi şuna benzedi, bunu böyle yaptılar ona benzedi şu zaman şöyleydi bak gördünmü aynısı tarzı içi boş diyalogları önsöz söyleşi yazı kitap haline getiren zihniyet baya bi kör anlaşılan..

Sevgili Anektod, öncelikle hayırlı bayramlar diliyorum. Eğitimini bilmediğim için o konuda yorum yapmayacağım ama yukarıdakileri kitaplarda okumadım demek pek bir cehalete delalettir.

Zira, eğer TÜRKİYE'de okuduysan, ilkokuldan liseye hemen her dönem tarih, TÜRKCE, edebiyat gibi derslerde TÜRKLERE ait yaşamdan örnekler verilir, örfleri ve adetleri anlatan konular öğretilir.

Okumamış ya da görmemiş olduğunu belirtmek, senin okula gitmediğini gösterir. Tabiki doğrusunu sen bilirsin...

hakdin tarafından gönderildi.

kurtkanı şamanistmi oldun hayırdır bir konu acıyon alevi mhp bir konu acıyon şamanizm diyorsun.Biz Türklerin İslamiyetten önce Şamanizm inancımız vardı kaldıki bugun bazı Türkler Şamanizm savunuyor.
Şimdi sizin dininiz nedir?
Gerçi şaman anlam bakımında büyücü demek Zaten şamanizm bir din değil.

Tıpkı Alevilik gibi?

Sayın Hakdin, evet bi takım konulara eğilmeye başladım, bunu farketmenize sevindim. Sizin de bayramınızı kutluyorum yeniden.

ŞAMANİZM ya da KAMCILIK, evet bir din değildir, bir nevi Orta Asya bozkırlarının yaşam şartlarıyla ortaya çıkmış bir inanış, bir yaşama felsefesidir.

ŞAMAN kültürü daha çok bugünkü izahatıyla ve senin de dediğin gibi BÜYÜ ve benzeri edimlerle ifa edilir.

ŞAMAN ya da KAM, genel manada yurt içirisindeki hastalıkları kovmaya, lohuzsa kadınları kemilerle ve benzeri eşya ya da tütsülerle kötü ruhları kovmaya ya ordu savaşa giderken ardından, savaş dansları ve tam-tamları çaldırmaya nail kimse ya da kimselerdir.

Ve ŞAMAN genellikle kadın olur, erkek ŞAMAN pek nadir görülen bir vakadır ve ŞAMANLIK, anadan kıza, babdan oğula geçen OCAK denilen el verme ile mümükündür.

Ben KIRIKKALELİYİM ve benim memeleketimde bu kültürüleri hala görmekteyiz.

Ya da şöyle izah edeyim, İSLAM'da olmayan ama bizde hala uygulanan, hocalık, cincilik, üfürükcülük, falcılık ŞAMAN kültümüzden kalma edalardır.

Bu konuları açmaktaki amacım, gerçek TÜRKLÜĞÜ bir nebze anlatabilmektir, ARAP kültüyle karıştırmamaktır, anlayana...

Konu için teşekkürler Kurtkanı.
Güzel bir çalışma olmuş.
Şamanizm hep ilgimi çekmiştir. Unutulmaması gereken unsurlarıda varmış..
Özellikle kadınların şaman olması çok ilginç ve hatta hoş bir durum.
Kimbilir belki de toplumun ataerkil ve anaerkilliğini dengede tutabilen bir unsur da olabilir...

Konu için teşekkürler Kurtkanı.
Güzel bir çalışma olmuş.
Şamanizm hep ilgimi çekmiştir. Unutulmaması gereken unsurlarıda varmış..
Özellikle kadınların şaman olması çok ilginç ve hatta hoş bir durum.
Kimbilir belki de toplumun ataerkil ve anaerkilliğini dengede tutabilen bir unsur da olabilir...

Sevgili Anektod, öncelikle hayırlı bayramlar diliyorum. Eğitimini bilmediğim için o konuda yorum yapmayacağım ama yukarıdakileri kitaplarda okumadım demek pek bir cehalete delalettir.

Zira, eğer TÜRKİYE'de okuduysan, ilkokuldan liseye hemen her dönem tarih, TÜRKCE, edebiyat gibi derslerde TÜRKLERE ait yaşamdan örnekler verilir, örfleri ve adetleri anlatan konular öğretilir.

Okumamış ya da görmemiş olduğunu belirtmek, senin okula gitmediğini gösterir. Tabiki doğrusunu sen bilirsin...

Ben hiç bir kitabtaki SAFSATAyı okumadım

ŞAMANİZM ya da KAMCILIK, evet bir din değildir, bir nevi Orta Asya bozkırlarının yaşam şartlarıyla ortaya çıkmış bir inanış, bir yaşama felsefesidir.

Sorun ne Parazit istiyorsan sen kitap okumaya devam et, önümde zaten bir kitab var ve ben onu okuyorum Anlayana..

Yetmezse imzamı kontrol et