Once bir soru: 100 kisilik bir sinif oldugunu dusunelim. Grip olan birini iceri sokup tek tek herkesle tokalastirsak... Yetmedi, gripli kisiden tek tek herkesin suratina hapsirmasini rica etsek... Amacimizi anladiniz saniyorum, 100 kisinin hepsi grip virusu ile karsilastiginda acaba kaci grip olur?

Tamami mi, yoksa yarisi mi?

Cevap: Yaklasik yuzde 10'u grip olur, yuzde 90'ni virusle karsilastigi halde grip olmaz. Cunku bu 90 kisinin solunum yollarini doseyen epitel hucrelerindeki alici molekuller, genetik yapilari sayesinde o virusun hucreye girmesine izin vermeyecek sekilde kodlanmislardir. Grip salginlarinda bazilarimizin salya sumuk, ellerinde mendiller gezerken bazilarimizin (ince gomlekle gezdikleri halde) grip olmamalarinin nedeni budur. Sunu da ilave etmeliyiz ki bu korunma sadece o sene dolasimda olan grip susu (cinsi) icindir, bir sonraki sene ortaya cikan degisik sus, bu sefer Ali'yi hasta eder, Veli rahat rahat ortalikta gezebilir veya Ali tekrar hasta olup Veli ikinci kez Ali'yi sinir edebilir. Bu tamamiyla genetik kodlamaniza, daha dogrusu atalarinizdan birisinin cok uzun yillar once o susla karsilasip karsilasmamasina baglidir.

Demek ki herkes illa grip olacak, her salgindan etkilenecek diye bir kural yok. Nitekim etrafiniza bakin, yilda birkac kez gripal enfeksiyon gecirenlerin yaninda yillardir grip nedir bilmeyen pek cok insan goreceksiniz.

Asinin koruyuculugu ne kadardir?

Gecen kis tum dunyada gorulen ve Istanbul'u da etkileyen grip salgininda Influenza A (H3 N2) susu etkili oldu. Asi ureticisi firmalar bu salgina karsi hazirliksiz yakalandiklarini itiraf ettiler. Ürettikleri asida bu susu tam olarak karsilayan antikorlar olmadigi icin asinin koruyucu etkisi yuzde 50 civarinda kaldi. Bu su demektir: Gecen yil virusle karsilasan asi olmayan 100 kisinin 10'u hasta oldu, buna karsilik asi olan 100 kisinin 5'i (asiya ragmen) hasta oldu.

Gripten kacarken zaturree olmayin

FDA, basit bir gribin hayati risk olusturacagi kadar duskun ve yasli insanlarin, astimli ve kronik bronsitli hastalarin, kalp hastalari, kronik bobrek hastalari, seker hastaligi, AIDS gibi kronik hastaligi olanlarin grip asisi olmasinda fayda oldugunu soyluyor. Ancak maalesef bu tavsiye halka 'Tum cocuklar ve herkes asi olursa iyi olur' seklinde yansitiliyor.

Grip asisi yan etkisi hic olmayan bir asi degildir. Gribin hayati tehlikeye neden olabilecegi agir bir kalp hastasi icin bu riski goze alabiliriz ama saglam insanlarin birkac gun yatmamak icin bu riski kabullenmelerini anlayamiyorum.


Cocuklariniza 'Doktoru ozellikle onermedikce' grip asisi yaptirmayin. Icerigindeki 'Thimerosal' katki maddesinin civa icerdigini ve cocuklar icin neuro-nefrotoksik olabilecegini unutmayin.


Asi yerinde sislik, kizariklik ve agriya, nadiren de olsa bizzat kendisinin grip benzeri bir hastaliga yol acabilecegini bilin. Bu durumda hiriltili oksuruk, gozde kizarma, ates ve kas agrilari ortaya cikar.


Asinin yumurtaya alerjisi olanlarda urtiker ve anaflaktik soka neden olan alerjik reaksiyonlar yapabilir.


Grip asisinin onemli komplikasyonlarindan birisi Guillain-BarrÈ sendromudur. Sirt agrisi, bacaklarda ileri derecede halsizlik ve yuruyememe sikayetleri ile baslar. Birkac saat veya gun icinde ilerler, sinir sistemini etkiledigi icin yutma guclugu ve nefes dariligina neden olabilir.

Grip asisina bagli olarak ortaya cikan 'zaturree' bildirilmistir.

Bol bol corba illa ki nane limon

Gecirdiginiz her gripten daha guclu cikarsiniz. Bu yuzden yukarida belirttigim FDA'nin asi olmasini onerdigi gruplardan birisine girmiyorsaniz gripten korkmayin ve asi olmayin. Grip virusu elektrik dugmesi ve kapi kolunda birkac gun yasayabilir. Enfekte kapi kolu ve elektrik dugmelerinin uzerinde bir gun sonra bile yuzde 33 oraninda virus saptanmistir. Eve gelince, elinizi sabunla yikamaya dikkat edin. Grip olursaniz (bugunlerde Istanbul'da gene bir salgin var) tavuk suyuna corba, nane limon, ihlamur icin, bol bol sebze meyve yiyin, en onemlisi, istirahat edin, biraz tembellik yapip gribin tadini cikarin. Her sekilde iyi olmak icin bir hafta 10 gune ihtiyaciniz var, bu yuzden doktorunuzu size antibiyotik vermesi icin zorlamayin.

Dr. Murat Kinikoglu