Konu: Gençleri özgür bırakın - Charles Aznavour

xxxxxxxx

'Gençleri özgür bırakın'
Radikal - 7 Haziran 2005
http://www.radikal.com.tr/haber.php?haberno=155017

Fransa'nın efsane şarkıcısı Charles Aznavour'un anıları Türkçeye çevrildi. 81 yaşındaki Ermeni kökenli şarkıcı: Türk gençliğinin omuzlarındaki yük çok ağır, onları bu yükten kurtarıp özgür kılmak gerek

Yüzyılın en büyük müzisyenlerinden Charles Aznavour hem insanın ruhuna dokunan parçaları hem de ailesinin Türkiye'den göç etmiş olması nedeniyle bir dönem Türkiye'de de en çok sevilen yabancı şarkıcılardan biri oldu. Bizim gibi 80 sonrası kuşaklar onun şarkılarının dillere dolandığı zamanları yetişememiş olsak da en azından 'La Boheme'i, 'Hiers Encore'u tanıdık, sevdik. Aznavour'un Türkiye'de son olarak gündeme gelişi ise şarkılarıyla değil rol aldığı 'Ararat' filmiyle oldu. Sanatçının Atom Egoyan'ın filminde rol alması Türkiye'de bazı kesimlerden büyük tepki çekti ve Aznavour'a adeta Türkiye düşmanı yaftası yapıştırıldı. Aznavour'un Ermeni tehciri konusunda Türk kamuoyundan farklı düşündüğü doğru olsa da iddiaların aksine o tam anlamıyla bir Türk dostuydu. Belki de bu konudaki düşüncelerini en iyi, 'Lettre A Un Ami Turc' (Bir Türk Dosta Mektup) adlı şiirinde ifade ediyordu: "Çıkartamaya karar verseydin Yüreğimdeki dikeni Senin ayağındaki de Yok olur giderdi Sen de ben de Özgür olurduk ve kardeş". Tam da Ermeni tehciri üzerine sert tartışmaların döndüğü bir zamanda Aznavour'un anı kitabı 'Geçmiş Zaman Olur ki' Aras Yayınları tarafından Türkçe'ye kazandırıldı. Time dergisinin yüzyılın sanatçısı seçerek kapak yaptığı Aznavour kitabının Türkçe'de yayımlanması vesilesiyle röportaj önerimizi geri çevirmedi ve adeta Türkiye'ye seslendi.
'Bir Türk Dosta Mektup' isimli çok güzel bir şiiriniz var. Bize biraz bu şiirden bahseder misiniz? Bu Türk halkına mı yoksa bir arkadaşınıza mı yazılmıştı?
Türk halkına. Ama aynı zamanda bir arkadaşım da vardı. Çok iyi bir arkadaşımdı, trafik kazasında yaşamını yitirdi. Türktü ve onunla iki kardeş gibiydik. Ama sonuç itibarıyla Türk halkına hitap ediyorum. Ama özellikle de Türk politikacılara hitap ediyorum. Çünkü halkın kendisi dünyanın her yanında olduğu gibi bir şeylerden daha az haberdardır.
Ailenizden bahseder misiniz?
Bütün ailem Türkiye'den değil. Anne tarafım Türkiye, baba tarafım Gürcistan kökenli.
Anneniz Türkçe konuşuyor muydu?
Annem Türkçe konuşuyordu, Arap harfleriyle Türkçe yazıyordu ve okuyordu. Ama annemin Türklüğü benim Fransızlığım gibiydi. Ben kendimden bahsederken Fransa Ermenisiyim demiyorum, Ermeni kökenli Fransızım diyorum dolayısıyla annem de Ermeni kökenli bir Türktü.
Türkiye'ye geldiniz değil mi?
Türkiye'ye iki kez geldim. Şarkıcılığımın ilk yıllarında geldim ve Taksim'de bir gazinoda şarkı söyledim.
Ne zamandı?
50 yıl kadar önceydi. Hilton henüz yeni inşa edilmişti (gülüyor). İkinci defasında bir arkadaşıma geldim, bir yerde oturuyordu yerin adını şimdi hatırlayamıyorum. Onunla bir hafta geçirdim. Çünkü çok çok iyi arkadaştık.
Tekrar gelmek istiyor musunuz?
Eğer Türk hükümeti beni davet ederse Türkiye'ye geleceğim. Türkler demek istemiyorum çünkü yöneten, karar alan hükümettir. Eğer Türk hükümeti benim Türkiye'ye geçerli bir neden için gelebileceğimi düşünürse geleceğim. Türkiye'ye çok kez davet edildim; sinema festivali için, müzikle ilgili şeyler için vs vs. Hep aynı şeyi söyledim, ancak resmi olarak davet edilirsem geleceğim. Ama büyük bir zevkle geleceğim üstelik, kendimi gelmek zorunda hissettiğim için değil. Geleceğim çünkü Türkiye çok sevdiğim bir ülke!
Eklemek istediğiniz başka şeyler var mı?
Tüm iyi niyetimle her şeyi anlattım. Bir şey daha söyleyebilirim yine de. Soykırım olduğunda Türkler Ermeni çocukları evlat edindi. Eğer 1.5 milyondan 50 bini evlat edinildiyse, bu hiç küçük bir rakam değil. Dolayısıyla bize ve size rağmen Türkiye'de bir Ermeni gerçekliği var. Her halukarda biz size karıştık siz de bize. Bir şey daha söylemek istiyorum. Türk gençlerine beni görmeye geldiklerinde şunu söylüyorum: "Bugün ne Ermenileri ne de Türkleri dinleyin. Kendi aklınızı kullanarak kendi fikirlerinizi oluşturun." Türk arkadaşımla niye o kadar yakındık. Annemi alıp Türkiye'de gençliğinin geçtiği yerlere götürdü, onu "mami" diye çağırıyordu. Neden? Çünkü araştırmıştı, anlamıştı. Ben Türk gençliğine öğrenmek için araştırmalarını öneriyorum. Çünkü omuzları üzerindeki yük çok ağır. Üzerinde yük taşıyan biz değiliz, sizsiniz. Bunu kaldırmak ve gençliği özgür kılmak gerekiyor.

'Politik gösterilere katılmam!'
Sizin de rol aldığınız, Atom Egoyan'ın yönettiği 'Ararat' adlı film politik ve Türk karşıtı olduğu için burada çok tepki çekti.
Oysa bu politik bir film değildi.
Politik bir film olsaydı oynamazdım. Biliyor musunuz? Bana bir Kürt filminde oynama önerisi getirildi.
Ben bunu reddettim. Çünkü bu politik bir filmdi. Ben hiç bir zaman Türk halkını incitecek bir şey yapmam.
Siz her yıl 24 Nisan'da düzenlenen soykırım yürüyüşlerine de katılmıyorsunuz sanırım.
Hayır, ben bütün sanatsal gösterilere katılırım ama işin içinde politika olan gösterilere katılmam.
Son yıllarda Ermeni ve Türk halkları arasındaki ilişkilerinin biraz daha iyi olduğunu söyleyebilir miyiz?
Belki de haklısınız. 1915 halklar için bir tabu değil ama hükümetler için bir tabu. Eğer hükümet bu konu ile ilgili açık kapı bırakırsa, bir iyi niyet adımı atarsa, Fransa'daki Ermeni diasporası adına söyleyebilirim ki, Ermeniler yalnızca soykırımın tanınmasını isteyecekler. Ben ailemin evlerini, topraklarını istemiyorum. Ermeni başbakanı da benimle aynı şeyi düşünüyor. Masa başına oturup konuşulacak bir zaman gelecek diye düşünüyorum. Belki konuşulmaya resmen başlanmayacak, benim gibilerle başlanacak sonra da başka insanlarla. İnsanlar dediğim zaman Ermenistan'dan bahsediyorum, diasporadaki Ermenilerden değil.
Çünkü diaspora bazı seyleri farklı görme eğiliminde olacaktır. Bazı şeyler doğrudan olmalı yani Ermenistan ve Türkiye arasında, Ermeni diasporası ve Türkiye arasında değil.
Birbirine çok benzeyen halklar olduğumuzu düşünüyorum. O halde? Yaşama tarzımız bile aynı, yemek yeme tarzımız bile aynı vs. Bizi ayıran hiçbir şey yok. Yalnızca bir geçmiş ayırıyor bizi. Bu geçmişi temizlemekle işe başlamak gerekiyor. Ve bu da size bağlı, bize değil. Bunun kolay bir şey olduğunu söylemiyorum. Bunu çok iyi biliyorum. Ama en azından bir çaba olsa, iyi niyet gösterisi olsa. Bu, Ermeni diasporasının Fransa'da önemli olması nedeniyle, Türkiye'nin AB'ye girmesi açısından da önemli olacaktır.

ermeni meselesi bir yükse eyer ben bu yükü taşırım

nasılki kurtuluş savaşında kadınlarımız çocuklarımız agır yükler taşımış hem maddi hem manevi

ben onların taşıdıgı yükün onda birini taşısam bunu büyük bir onur sayarım

Ararat hakkında denen "Oysa bu politik bir film değildi." lafına katıabileceğimi zannetmiyorum... filmi seyrettim, sinema hakkında bir eğitimim yok, yani mesela illa türk bayrağı yakılması filan lazımsa filmin tekniken "siyasi" sayılması için bilemicem... ama baya baya siyasi bir film.
Hatta rottentomatos.com adresinden filme baktım, film hakkındaki ilk yorum şuydu...
*"It's the type of stunt the Academy loves: a powerful POLITICAL message stuffed into an otherwise mediocre film."(Amerikan akademisinin sevicgi bir tarz; güçlü POLİTİK bir mesajla doldurulmus vasat bir film)
-- Jeffrey M. Anderson, SAN FRANCISCO EXAMINER
Bir başka takılığım konuda hükümetler arasında tabudan bahsetmiş, hükümet yanlış birlmiyorsam siyasi bir kurumdur, eğer dediği gibi olay manevi bir acının paylaşılmasıysa yada bahsettiği soyut "yükünten" kurtarmaksa bizi, neden somut siyasi bir kurumla "masaya oturma" lafı ediyor?
'Politik gösterilere katılmam!' dedikten sonra sadece Türk hükümetiyle muhatab olabileceği ya da onu bırakın verdiği reportajın sanatsal herhangi bir yönü olup olmadığı başka ilginç konular...
Her "Ermeni meselesi" konuşmacısı Ermeni de de aynı çelişkiler var gibi...
en sonunda da klasikleşen "Türkiye'nin AB'ye girmesi açısından da önemli olacaktır." lafı gene unutulmamış... ne diyimki dediklerim zaten bilinen şeyler ama insan sabrının anlayışlılığının da sınırları var, bu adam kimin nesiki bana ve benim milletimin gencligine omuzlarındaki yükden bahsediyor... tek katıldıgım nokta bu olaydaki tabular... eğer bir tabu varsa bunu önce kendilerinde arasınlar, meraktan bir ermeni forumuna girmiştim(galiba istanbuldaki ermenilerin forumu filandı) hakkaten insanı dehşete düşürücek akıl mantık sınırlarını zorlıyan cınsten postlar vardı. Biri şurda onların bizim için ettiği lafları Ermeniler için etse muhtemeden forumdan banlanır(kız kulesinin üzerine Türk bayragı konmasını görgüsüzlük, barbarlık simgesi filan gibi tanımlıyan insanı gülsemmi kızsammı çelişkisine düşüren cinste saçma şeyler bile vardı...) kaç tane Ermeni gazetesi acaba buraya muhabir gönderip Türk sanatçılara olayın diğer yüzü hakkında fikir soruyor? Bu ve bu gibi kişilerin dediklerini yaptıkları ithamları en kibar şekilde saygısızlık olarak tanımlıya bilirim anca... Bu adamsa Türk dostu düşmana zaten gerek kalmaz heralde...

Peki oldu...

editlemiştir

"Eklemek istediğiniz başka şeyler var mı?
Tüm iyi niyetimle her şeyi anlattım. Bir şey daha söyleyebilirim yine de. Soykırım olduğunda Türkler Ermeni çocukları evlat edindi. Eğer 1.5 milyondan 50 bini evlat edinildiyse..."


Bu tabir bitirmiştir olayı. Bu dakikadan sonra kendisinin yorumlarına gülerim ( ).

Sevgili DP_Serkan,

Sana 2 şey sormak istiyorum:

1) Ermeni soykırımına inanıyor musun? (gerekçe yazmasan da olur; evet veya hayır yeterli)

Dikkat ettiysen hep sözde soykırım taraftarı yazıları getiriyorsun, ama karşısında fikir beyan etmiyorsun. Sonra da insanların sana yorumlarından rahatsızlık duyuyorsun.

2) Türkiye Cumhuriyeti vatandaşı mısın?

Cevaplarsan sanırım hepimiz seviniriz.